Biến đổi một gien duy nhất ở chuột đồng có thể làm cho những con đực "phóng đãng" trở thành các ông chồng chung tình, biết quan tâm tới gia đình.

Giống như chuột đồng Microtus pennsylvanicus, phần lớn các cá thể đực thuộc loài động vật có vú đều có tính lăng nhăng.

Miranda Lim thuộc ĐH Emory, Atlanta (Mỹ) cùng đồng nghiệp đã sử dụng một loại virus để đưa trực tiếp một gien vào não của chuột đồng (tên khoa học là Microtus pennsylvanicus và nổi tiếng về "quan hệ bừa bãi"). Gien này mã hoá một protein có tên là thụ thể vasopressin, giúp điều khiển hành vi xã hội cũng như quan hệ đôi lứa. Vài ngày sau, những cá thể gặm nhấm thường xuyên lang chạ có mức thụ thể vasopressin cao và mất sự thèm khát chuột cái.

Cấu trúc hoá học trong não và hành vi của chuột đồng giống với họ hàng của chúng - chuột đồng Microtus ochrogaster một vợ một chồng. Microtus ochrogaster kết bạn suốt đời và nổi tiếng về tính chung thuỷ. Chúng có nhiều thụ thể vasopressin ở não trước, vùng não kiểm soát sự đam mê cũng như đền ơn, và nằm trong số gần 5% tổng các loài thú có vú chung tình. Sau khi phải lòng chuột cái, chuột đực Microtus ochrogaster gắn bó và bảo vệ người bạn đời mà chúng đã lựa chọn, giúp vợ nuôi con. Trái lại, họ hàng của nó ăn nằm với nhiều chuột cái và ít quan tâm tới con cái.

Theo giải thích của Lim, sự gia tăng mức thụ thể vasopressin trong vùng não trước làm cho một động vật có cảm giác đền ơn khi chúng hình thành mối quan hệ chặt chẽ. Do vậy, các động vật "phóng đãng" giảm bớt hành vi "lang chạ" của chúng. Lim nói: ""Thật là ngạc nhiên khi nghĩ rằng thay đổi chỉ một gien thôi cũng có thể điều khiển được một hành vi phức tạp như vậy"". Bình thường, não của chuột đồng Microtus pennsylvanicus có ít vasopressin hơn so với họ hàng của nó. Điều đó chứng tỏ vasopressin có ảnh hưởng tới tính chung tình.

Nhóm nghiên cứu của Lim đã ghép đôi các cá thể chuột đực thuộc hai loài nói trên với chuột cái cùng loài. Mỗi cặp có một ngày để tìm hiểu nhau và sau đó chuột đực được kiểm tra về lòng chung thuỷ. Mỗi con được phép "đi lại" tự do giữa vợ của nó và một ả chuột lạ. Kết quả cho thấy chuột Microtus ochrogaster và chuột Microtus pennsylvanicus chuyển đổi gien chạy lại gần chỗ vợ và chỉ lựa chọn giao phối với vợ ngay cả khi chuột lạ quyến rũ chúng. Những con Microtus pennsylvanicus bình thường thích dành thời gian một mình.

Nghiên cứu trước đây cho thấy thúc đẩy mức thụ thể vasopressin có tác dụng tăng cường mối quan hệ vợ chồng ở những loài chuột chung tình. Nghiên cứu mới cho thấy một kỹ thuật tương tự có thể biến những giống chuột "phóng đãng" thành cá thể chung thuỷ. Các nhà khoa học vẫn chưa biết liệu kỹ thuật này có tác dụng ở người hay không. Các loài khỉ "phóng đãng" và chung tình có mức thụ thể vasopressin khác nhau, giống như hai loài chuột đồng nói trên. Theo Lim, do vậy có thể những người lang chạ và chung thuỷ có những hoá chất tương tự trong não.

Tuy nhiên, nhà tâm lý Evan Balaban thuộc ĐH McGill (Canada) khuyến cáo: Quan hệ đôi lứa ở người phức tạp hơn. Các nhân tố xã hội, kinh tế, lịch sử và sự khác biệt giữa các cá nhân đều đóng một vai trò nào đó.

    *
      Minh Sơn (Theo Nature)

Việt Báo (Theo_VietNamNet)